آموزشی

روش‌های خشک کردن زعفران

روش های خشک کردن زعفران

یکی از مواردی که در ارتباط با زعفران وجود دارد خشک کردن آن می‌باشد و خوب افراد می‌خواهند روش‌های خشک کردن زعفران را شناخته و بهترین روش ممکن برای خود را برگزیده و این عملیات را به درستی انجام دهند تا بازدهی مناسبی از زعفران داشته باشند. ما در این مقاله به معرفی و توضیح شیوه‌های خشک کردن زعفران و مزایا و معایب شان می‌پردازیم. با باغبوم همراه باشید.

با فرا رسیدن ماه آبان، شور و شوق زیادی در مزرعه‌های زعفران به وجود می‌آید. در این زمان هر فردی در حال انجام فعالیتی می‌باشد، برخی گل‌های زعفران را برداشت می‌کنند، برخی به پاک کردن زعفران می‌پردازند و بعضی‌ها هم عملیات خشک کردن زعفرانی که برداشت شده را انجام می‌دهند.

برای بالا رفتن کیفیت زعفران تولید شده، سریع بودن این پروسه عاملی مرتبط می‌باشد. به عبارت دیگر میزان سرعت چیدن زعفران و حاضر کردن آن برای بسته بندی، در افزایش کیفیت زعفران موثر است. عملیات خشک کردن زعفران یکی از اصلی ترین گام‌های این پروسه می‌باشد که چگونگی این عمل نقش ویژه‌ای را در کیفیت و ارزش نهایی این گیاه به دنبال دارد.

 

روش‌های خشک کردن زعفران

به شکل کلی عملیات خشک کردن زعفران به چند دسته تقسیم می‌شود. هر یک از این شیوه‌ها از خصوصیات و مزیت‌های ویژه خود برخوردار هستند و این به وضعیت و دسترسی شما ربط دارد که کدام شیوه را به کار بگیرید. یک آمار غیر رسمی وجود دارد که شیوه سنتی خشک کردن زعفران توسط بیشتر از نصف کشاورزان به کار برده می‌شود و آن‌ها در این کار به مهارت ویژه‌ای دست پیدا کرده‌اند.

شیوه سنتی به دقت و مهارت بالایی احتیاج دارد، چون هر نوع عمل نادرست کوچک در عملیات خشک کردن آن‌ها کیفیت آن‌ها را پایین می‌آورد. برای نمونه در صورتی که زعفران‌ها را زیاد از حد نزدیک به منبع دما کنید امکان دارد باعث شود رنگ زعفران تیره بشود و یا زعفران‌ها به شکل یکنواخت خشک نشوند. همین موارد ریز مبلغ نهایی زعفران شما را مشخص می‌کنند.

اتویی یا پرسی

روش خشک کردن اتویی یا پرسی زعفران، شیوه‌ای می‌باشد که بیشتر برای تولید زعفران سوپر نگین به کار برده می‌شود و باعث تولید یک زعفران یکدست و ارزشمند می‌شود. کلاله‌های زعفران در این شیوه بدون فرخوردگی و خمیدگی و به شکل کاملا صاف تولید می‌شوند و بیشتر با هدف صادرات بسته‌بندی می‌شوند.

دقت کنید که خشک کردن زعفران به شکل اتویی هم در شیوه سنتی و هم در شیوه مدرن وجود دارد.

 

خشک کردن زعفران به روش سنتی

خشک کردن زعفران به روش سنتی

 

شیوه سنتی

دومین شیوه از روش‌های خشک کردن زعفران ، روش سنتی است. اصول شیوه سنتی اینگونه است که زعفران را در نزدیک دمای بالا بگذاریم تا باعث کم شدن رطوبت و سرانجام خشک شدن آن بشود. سه فن معمول برای خشک کردن سنتی زعفران وجود دارد.

تکنیک اول

در این شیوه کشاورزها یک چهارچوب اصلی را ایجاد می‌کنند که می‌تواند چندین طبقه سینی زعفران را در خود قرار دهد و به نوعی به آن دستگاه دستی خشک‌ کن زعفران هم می‌گویند. یک مورد بسیار مهم در این شیوه این است که دستگاه را در یک اتاق که از تهویه خوبی برخوردار باشد و دارای درجه حرارت ۶۵ تا ۷۰ باشد بگذارید.

در این روش زعفران در انواع فرآوری شده اش که شامل کلاله، ریشه و گلبرگ می‌باشد در طول چندین ساعت خشک می‌شود.

تکنیک دوم

در شیوه دوم ایجاد چهارچوب و طبقه لازم نمی‌باشد و شما می‌توانید از طریق چندین سینی عملیات را صورت دهید. بر روی یک سینی، زعفران‌ها را ریخته و نزدیک به بخاری که همان منبع گرما می‌باشد بگذارید و عملیات در طول چندین ساعت به اتمام می‌رسد و خشک شدن زعفران‌ها انجام می‌شود. فضایی که در آن این عملیات صورت می‌گیرد هم بایستی از دمای تقریبا ۷۰ درجه و تهویه خوب برخوردار باشد.

تکنیک سوم

یکی از راحت‌ ترین روش‌ها برای خشک کردن زعفران این تکنیک می‌باشد. برای این کار چند برگه‌ی ۴A را بر روی بخاری قرار دهید و زعفران‌ها را بر روی برگه‌ها ریخته، بعد بخاری را در پایین ترین مقدار شعله تنظیم کنید و یک شب تا صبح منتظر بمانید. این مرسوم‌ترین روش سنتی خشک کردن زعفران در منطقه خراسان است.

خشک کردن پرسی در شیوه سنتی

برای این کار دو صفحه فلزی را به کار می‌برند تا ایجاد فشاری نه چندان سخت باعث راست خشک شدن کلاله‌ها شود. توجه داشته باشید که در صورتی که رطوبت زعفران‌ها در خشک کردن پرسی، از طریق دما خارج نشود و این پایین آمدن رطوبت از طریق فشار ناشی از صفحات فلزی رخ دهد، باعث صدمه زدن به کلاله‌ها شده و سرانجام کیفیت زعفران بسیار پایین می‌آید.

وقت مورد نیاز برای شیوه سنتی

زمان خشک کردن زعفران در شیوه سنتی به عوامل مختلفی مربوط می‌شود. در شیوه سنتی همراه با تکنیک‌هایی که گفتیم امکان دارد بعضی از اشخاص اقدام به خشک کردن زعفران با نور و حرارت خورشید و یا سایر تکنیک‌هایی که خود به وجود آورده‌اند بزنند که هر یک دارای زمان خاصی برای خشک کردن می‌باشد.

البته دقت کنید که مقدار رطوبت زعفران ارتباط مستقیمی با طول مدت زمان خشک شدن آن دارد. از نظر مقدار رطوبت، رتبه‌های اول تا سوم به ترتیب در اختیار گلبرگ، ریشه و کلاله می‌باشد.

معایب شیوه سنتی

  • میزان زمان خشکاندن زیاد می‌باشد.
  • احتمال کپک زدگی بالا می‌رود.
  • احتمال آلوده شدن به انواع میکروب‌ها بالا می‌رود.
  • احتمال آلودگی به مواد خارجی بالا می‌رود.
  • محصول افت کیفی به دنبال دارد.
  • مقدار رطوبت بالا می‌باشد.
  • زعفران‌های به دست آمده تیره می‌شوند.

 

 

خشک کردن زعفران با دستگاه

خشک کردن زعفران با دستگاه

 

خشک کردن زعفران با دستگاه

یکی دیگر از روش‌های خشک کردن زعفران با استفاده از دستگاه‌های مدرن با قابلیت کنترل رطوبت می‌باشد. زعفرانی که با استفاده از این گونه دستگاه‌ها خشک می‌شود تحت شرایط خاصی از نظر طعم و قدرت رنگ ‌دهی از برترین میزان کیفیت برخوردار است.

 

برای مطالعه بیشتر اطلاعات دستگاه زعفران خشک کن کلیک نمایید.

 

در این شیوه، الک‌هایی که ۳۰ سانت قطر دارند و از توری ابریشمی برخوردار هستند به کار برده می‌شوند.

در لایه‌ای با ۲-۳ سانت ضخامت، کلاله‌های تازه زعفران را بر روی توری بگذارید و بعد با فاصله‌ای اندازه از منبع حرارتی الک را بگذارید. خشک شدن محصول در صورت ردیف کردن چند الک بر روی یکدیگر و عوض کردن وضعیت آن‌ها، به شکل یکنواخت و دقیق انجام می‌شود.

مزایای دستگاه‌های خشک‌ کن صنعتی

حال می‌خواهیم به مزیت‌های این شیوه خشک کردن زعفران با دستگاه‌های خشک کن صنعتی بپردازیم.

  • خشک کردن بسیار سریع
  • میزان زیاد خروجی
  • مقدار کم استهلاک
  • قابلیت مدیریت مقدار رطوبت مقدار حرارت
  • قابلیت استفاده برای محصولات دیگر مانند گیاه‌های دارویی و غیره
  • قابلیت استفاده از سیستم‌های کنترلی برای پایین آوردن خطا

 

خشک کردن زعفران با تستینگ

خشک کردن زعفران با تستینگ

 

شیوه الک و هیتر (تستینگ)

یکی دیگر از روش‌های خشک کردن زعفران شیوه الک و هیتر (تستینگ) می‌باشد. این روش به شیوه اسپانیایی هم مشهور می‌باشد و به دلیل گران نبودن سیستم و پشتیبانی‌های وزارت جهاد کشاورزی از شیوه‌های رایج در بین کشاورزان است. در ادامه به خلاصه مراحل این عملیات می‌پردازیم.

  • کلاله‌های جدا شده از گل را به میزان ۱۵۰ الی ۲۰۰ گرم فورا به توری‌های مخصوص انتقال داده و برای خشک کردن حاضر می‌کنند.
  • قرار دادن توری با فاصله مشخص روی منبع حرارتی که توانایی تامین ۷۵ درجه گرما را به شکل یکنواخت و غیرمستقیم در بخش زیر توری و بدون تماس با شعله مستقیم داشته باشد.
  • محتوای زعفران را بعد از تنظیم کردن حرارت توری، به میزان ۱۵ الی ۲۰ دقیقه بر روی دستگاه قرار داده و در این وضعیت اصلا به زعفران دست زده نمی‌شود.
  • یک توری خالی دیگر را بعد از ۲۰ دقیقه بر روی توری محتوای زعفران می‌گذارند و هر دو توری را با هم بر می‌دارند به صورتی می‌چرخانند که زعفران به شکل کامل داخل توری دوم بریزد.
  • دوباره توری را بر روی دستگاه گذاشته و همین کار را بعد از ۱۵ دقیقه دوباره انجام می‌دهند.
  • زعفران بعد از سه یا چهار دفعه تکرار این کار که در مجموع بین ۵۰ تا ۶۰ دقیقه زمان خواهد برد، درون توری خشک می‌شود و باید به ظرفی که مخصوص نگهداری محصول است انتقال یابد.

و در نهایت ۳۰ الی ۴۰ گرم زعفران خشک شده در هر مرحله از هر توری به دست می‌آید. توصیه می‌شود زعفران خشک شده را به صورت مستقیم از توری به روی پارچه‌ای انتقال دهید که کاملا تمیز باشد تا زعفران به صورت کامل خنک شود. زعفران را بعد از خنک شدن به ظرفی محکم و تمیز انتقال داده و تا وقتی که به بازار ارائه می‌شود در فضایی خنک و خشک نگهداری شود.

مزایا و معایب شیوه الک و هیتر اسپانیایی

  • چون هیترها میزان گرمای دقیقی را تولید نمی‌کنند، بعضی اوقات به خاطر دقت نکردن مصرف کنندگان، زعفران باعث سوختگی می‌شود و کاهش کیفی پیدا می‌کند.
  • مقدار رطوبت را نمی‌توان کنترل کرد.
  • کیفیت محصولی که در آخر به دست می‌آید نسبتا مناسب است.
  • سرعت عمل آن قابل توجه است.
  • مبلغ دستگاه زیاد نیست (هر ست تقریبا ۳۵ هزار تومان) بنابراین کشاورزان می‌توانند آن را به کار ببرند.
  • کشاورزان به شکل گروهی می‌توانند آن را مورد استفاده قرار دهند.
  • چون ظرفیت دستگاه پایین است، برای زمین‌های کوچک با محصول کم هم می‌توانید از آن استفاده کنید.

 

خشک کردن زعفران با آون الکتریکی

خشک کردن زعفران با آون الکتریکی

 

شیوه آون الکتریکی

یک شیوه دیگر برای خشک کردن زعفران به کار بردن آون الکتریکی است که با دمای قابل تنظیم ۶۰-۵۰ درجه سانتی‌گراد همراه با سینی‌های ویژه با توری‌هایی از جنس ابریشم می‌باشد. زعفران در این شیوه به میزان ۳۰ الی ۴۰ دقیقه در یک لایه که یک الی دو سانت ضخامت داشته باشد. در میزان حرارت بالا خشک می‌شود. در این شیوه میزان عطر و رنگی زعفران بسیار زیاد می‌باشد.

ما چند روش را برای خشک کردن زعفران در این مقاله بررسی کردیم اما روش‌های خشک کردن زعفران به صورت‌های دیگری نیز وجود دارد. در ادامه چند روش دیگر برای این عملیات را معرفی می‌کنیم.

  • خشک کن خورشیدی
  • خشک کن انجمادی
  • خشک کننده‌های تحت خلاء
  • خشک کننده‌هایی با منتقل کردن هوا

 

شما مخاطب عزیز باغبوم، آیا روش دیگری را برای خشک کردن زعفران می‌شناسید؟ خوشحال می‌شویم این روش را با ما به اشتراک بگذارید. همچنین در صورتی که تجربه خشک کردن با هر روشی را دارید، آن را بیان کنید تا باغبوم و دیگران از آن مطلع شوند…

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *